Ánh mặt trời rực rỡ, bầu trời trong xanh màu cô-ban, và những đám mây trên Đảo Nam của New Zealand đẹp và bồng bềnh hơn bất kỳ bức vẽ nào của họa sĩ hãng phim hoạt hình Pixar. Chuyên gia tư vấn khoa học Travis Taylor và người bạn đời của mình đã chất xe đạp sau chuyến đi 17 dặm dọc theo Hồ Hāwea, sau đó băng qua vùng trồng cây nông nghiệp trước khi men theo sông vào Wānaka. Hai người đang thư giãn trên ghế sofa với các thiết bị của mình, một làn gió nhẹ thổi qua những cánh cửa mở trong ngôi nhà thuê. Họ đang tìm hiểu quy trình xin thị thực. Đó là tháng Giêng, và cặp đôi – những người đã “phượt” khắp các thành phố trên thế giới kể từ khi gặp nhau cách đây bốn năm – giờ đây đang chuẩn bị cho chuyến đi từ Washington, D.C., đến New Zealand. Họ là một phần của làn sóng người Bắc Mỹ nhìn thấy ở quốc gia Nam Thái Bình Dương này một miền đất hứa trong mơ, nơi có một chính phủ liên minh ôn hòa gần đây đã nới lỏng các yêu cầu về cư trú theo diện đầu tư.
New Zealand – Thiên đường giữa biến động toàn cầu
New Zealand từ lâu đã được coi là điểm đến trong mơ của nhiều người. Nhờ tiếp giáp đại dương cùng khả năng sản xuất lương thực và năng lượng tái tạo, quốc gia này đã được các nhà nghiên cứu Anh xác định vào năm 2021 là vùng đất an toàn hàng đầu khi đối mặt với thảm họa khí hậu hoặc sự sụp đổ của nền văn minh. Nhưng ngay cả đối với những người đang muốn trốn chạy các nguy cơ bất ổn ở quê nhà, mô hình thị thực vàng ở New Zealand vẫn rất hấp dẫn. Vương quốc Anh đã bãi bỏ chương trình thị thực vàng của mình vào năm 2022, Úc cũng ra quyết định tương tự vào năm 2024, và Tây Ban Nha – vào tháng Tư vừa qua; trong khi đó, chương trình được đăng ký nhiều ở Bồ Đào Nha gần đây đã loại bỏ bất động sản như một phương tiện đầu tư, và Tòa án Công lý Châu Âu đã tuyên bố chương trình của Malta là bất hợp pháp. Vì vậy, New Zealand – quốc gia sử dụng tiếng Anh, có tỷ lệ tội phạm thấp, dân số ít, và không có thuế quà tặng, bất động sản và tài sản – đang giống như một thiên đường.
Sự gia tăng đáng kể của các nhà đầu tư Mỹ
Chính sách nhập cư của quốc gia này đang đơn giản hóa thị thực Active Investor Plus (A.I.P.) và giảm thời gian các nhà đầu tư phải duy trì trạng thái lưu trú trong nước. Chính sách này cũng loại bỏ bất kỳ yêu cầu nào liên quan đến tiếng Anh, tuy nhiên, trong số 189 đơn đăng ký được nộp cho Cơ quan Di trú New Zealand từ khi chính phủ công bố các thay đổi vào tháng 2 đến cuối tháng 6, có 85 đơn – khoảng 45% – đến từ Hoa Kỳ. (Một đơn đăng ký có thể bao gồm cả gia đình; trong số 609 cá nhân đang được xem xét hiện có 247 người – tức 40% – là người Mỹ). Số lượng đơn đăng ký cao thứ hai đến từ Trung Quốc đại lục, với chỉ 26 đơn. Chính phủ đã chấp thuận 100 thị thực về nguyên tắc, và nếu cấp nốt số còn lại, tổng đầu tư tối thiểu sẽ lên tới 1,145 tỷ NZD (690 triệu USD), theo số liệu của chính phủ.
Mặc dù các quy tắc chính thức thay đổi vào ngày 1 tháng 4, Sotheby’s International Realty ở New Zealand đã nhận thấy lưu lượng truy cập từ Hoa Kỳ vào trang web của mình bắt đầu tăng vào cuối năm 2024. “Kể từ tháng Giêng đến nay, chúng tôi chứng kiến mức tăng 117% từ Hoa Kỳ so với cùng kỳ năm trước” – Mark Harris, giám đốc điều hành của Sotheby’s International Realty, chia sẻ. Ông chỉ ra rằng trong khi từ lâu đã có sự quan tâm từ các cá nhân giàu có ở Bờ Tây – và lượt truy cập web thực sự đã tăng từ người dùng ở cả San Francisco và Los Angeles – đã có sự tăng trưởng nổi bật về lượt nhấp chuột từ New York, với mức tăng từ đầu năm đến nay hơn 175%. Bất động sản của Sotheby’s được người Mỹ truy cập nhiều nhất trong quý đầu tiên của năm 2025 là trên Đảo Motuarohia ở Vịnh đảo – nơi chỉ có thể tiếp cận bằng trực thăng hoặc thuyền. Cũng nằm trong top ba là một bất động sản núi ở Eketāhuna trên Đảo Bắc được quảng cáo là “pháo đài núi: nơi trú ẩn cuối cùng của bạn” (Cả hai tài sản đều có giá không niêm yết.)
Tìm kiếm “nơi trú ẩn an toàn” thay vì “thiên đường thuế”
“Theo truyền thống, các cá nhân siêu giàu thường tìm kiếm các ‘thiên đường thuế’,” – Stuart Nash, nhà sáng lập công ty tư vấn nhập cư Nash Kelly Global có trụ sở tại Auckland, chia sẻ. “Nhưng tôi nghĩ hiện nay không ít người thực sự đang tìm kiếm một nơi trú ẩn an toàn”.
Khi được hỏi tại sao lại có sự gia tăng đột biến về mối quan tâm của người Mỹ đối với New Zealand, Gavin Lloyd thẳng thừng: “Trump”. Lloyd, CEO phụ trách các dự án nhà ở tại công ty bất động sản Bayleys, cho biết gần đây ông đã giới thiệu một căn hộ cho một người đứng đầu công ty công nghệ, người “giàu thứ sáu hoặc thứ bảy ở Mỹ…. Người đàn ông đặc biệt này có con, vì vậy ông ấy quan tâm đến việc chuyển đến trung tâm Auckland vì đó là nơi có một số trường học tốt hơn”. Nash, cựu bộ trưởng trong chính quyền Đảng Lao động của Jacinda Ardern, liệt kê các lý do tại sao người giàu muốn chuyển đến nơi này: sự bất ổn ở châu Âu liên quan đến Tổng thống Nga Putin, căng thẳng giữa Trung Quốc và Đài Loan ở Biển Đông, “thùng thuốc súng Trung Đông,” và, trên hết là chính quyền Trump. “Bạn có một tổng thống đã tuyên chiến với Đại học Harvard,” – ông nói. “Đây là một tổng thống gây chia rẽ khiến nhiều người thay đổi quyết định, bao gồm cả việc rời Hoa Kỳ”.
Dom Jones, giám đốc điều hành của Greener Pastures New Zealand, một công ty giúp các nhà đầu tư diện định cư có được thị thực vàng, cũng đồng ý dù đưa ra cảnh báo. “Chắc chắn điều đó đúng với một số người, nhưng tôi chưa thấy một xu hướng rõ ràng về khuynh hướng chính trị” – Jones nói. Ông nhận thấy rằng hầu hết các khách hàng của mình đã cân nhắc New Zealand trong nhiều năm. “Ở đây có áp lực về thuế suất, dân số, biên giới. Việc lập kế hoạch cho tương lai của gia đình đóng vai trò quan trọng hơn trong 30 năm tới so với 30 năm qua, bất kể bạn ở đâu hay trong bối cảnh chính trị nào”.
Các loại thị thực đầu tư Active Investor Plus (A.I.P.) và lợi ích
Một yếu tố thu hút người Mỹ giàu có chính là thị thực A.I.P. đã được sửa đổi, đã hạ mức đầu tư tối thiểu và đơn giản hóa một hệ thống cân nhắc phức tạp bằng cách tạo ra chỉ hai cấp. Danh mục Tăng trưởng áp dụng cho những người thực hiện các khoản đầu tư rủi ro cao hơn vào các doanh nghiệp địa phương hoặc quỹ được quản lý và quy định vốn hóa 5 triệu NZD (khoảng 3 triệu USD) trong ba năm, cộng với yêu cầu phải ở New Zealand chỉ 21 ngày trong thời hạn đó. Danh mục Cân bằng tập trung vào các khoản đầu tư hỗn hợp, thụ động hơn như trái phiếu, cổ phiếu và một số tài sản và yêu cầu mức chi tối thiểu 10 triệu NZD (khoảng 6 triệu USD) trong năm năm và 105 ngày ở quốc gia này – một khoảng thời gian được giảm cho những người đầu tư nhiều hơn, theo từng đợt xuống còn 63 ngày để đổi lấy 13 triệu NZD (khoảng 7,8 triệu USD). Travis Taylor, chuyên gia tư vấn khoa học, đang chọn Danh mục Tăng trưởng. Mặc dù cựu chuyên gia virus học hy vọng sẽ làm việc trong ngành công nghệ sinh học ở New Zealand, nhưng cả ông và vợ đều dự định phân chia thời gian của mình gần như đều giữa các bán cầu.
New Zealand: Mảnh đất hứa cho các nhà đầu tư công nghệ
Những người khác thì lạc quan hơn. Paul Carman là một người Kiwi đã trở về quê hương vào năm 2018 sau 30 năm làm việc trong lĩnh vực tài chính ở London. Kể từ đó, ông đã đồng sáng lập Private Capital Group ở Queenstown và thường xuyên đi nước ngoài tham dự các sự kiện của New Zealand Trade and Enterprise được thiết kế để thu hút các ứng viên A.I.P. , nơi ông nhận thấy những người tham dự thường bắt đầu với những kỳ vọng thấp như nhau: “’Ôi, trời ơi, tôi muốn cái này cho gia đình mình. Tôi sẽ phải bỏ ra 5 triệu NZD’” – ông nói. Nhưng khi nhận ra rằng các thị trường thay thế mới nổi ở New Zealand không khác gì so với Anh hoặc Mỹ 30 năm trước, họ nhìn thấy cơ hội để tham gia và kiếm lời.
Nhà đầu tư mạo hiểm người Mỹ Rob Coneybeer bắt đầu nghiêm túc xem xét New Zealand khi một người bạn, Aaron Patzer, bán mint.com cho Intuit với giá 170 triệu USD vào năm 2009, sau đó chuyển đến một ngôi nhà hướng biển phía bắc Auckland. “Đó là khoảnh khắc tôi nghĩ: Cái này thú vị đây,” – nhà sáng lập Shasta Ventures, hiện là thường trú nhân, chia sẻ. Đã làm việc 23 năm ở San Francisco và sáu năm ở Seattle, Coneybeer có thể xác định 40 hoặc 50 công ty khởi nghiệp “siêu thú vị” ở New Zealand, nơi được biết đến với sự tự lực và khả năng sáng tạo cao.
Ở New Zealand, Coneybeer đầu tư vào các công ty khởi nghiệp giai đoạn đầu, nhưng ông cũng tổ chức các chuyến Far Out để giới thiệu những nhân vật công nghệ và nhà lãnh đạo doanh nghiệp từ Hoa Kỳ đến với thành viên của hệ sinh thái khởi nghiệp địa phương mới nổi thông qua các cuộc phiêu lưu bằng xe hơi. (Coneybeer là người mê xe hơi. Ông sở hữu ba chiếc ở New Zealand, bao gồm một chiếc BMW 3 series ông đã độ thành xe đua và một chiếc Land Cruiser 70 series, một chiếc SUV vuông vắn không còn đáp ứng các tiêu chuẩn của Hoa Kỳ.) Điều ông thực sự muốn là cho các đồng nghiệp ở Thung lũng Silicon của mình thấy rằng mặc dù mức lương có thể thấp hơn ở New Zealand, nhưng chi phí sinh hoạt cũng thấp hơn – trong khi chất lượng cuộc sống cao hơn rất nhiều. “Có một quan điểm rằng việc mang vốn vào New Zealand sẽ giải quyết mọi thứ,” – ông nói. “Nhưng thực tế là, việc mang những cá nhân tài năng đến làm việc cùng với những người Kiwi tài năng vốn không có nhiều kinh nghiệm là điều kỳ diệu”.
Lịch sử thu hút giới siêu giàu và tranh cãi về quyền công dân
Không phải thế giới chỉ mới thức tỉnh với New Zealand. Vài tháng trước khi NBC News sa thải Matt Lauer vì các cáo buộc quấy rối tình dục vào năm 2017, cựu MC chương trình Today đã mua một trang trại nuôi cừu và gia súc đẹp như tranh vẽ trải dài 28 dặm dọc theo bờ hồ Hāwaya dẫn vào Thung lũng Hunter gần Queenstown. Năm nay, đồng sáng lập PayPal Peter Thiel đã mua khoảng 480 mẫu đất nông nghiệp trên Hồ Wānaka. Việc mua lại này diễn ra sau khi ông mua một căn nhà vào năm 2011 và nhìn ra hồ Wakatipu xanh thẳm – căn nhà mà người dân địa phương đặt tên là Plasma House do có những ô cửa sổ cao gần 50 feet. Trong cuốn The Contrarian của mình, Max Chafkin viết rằng việc mua bất động sản này “là một kế hoạch thoát hiểm của tỷ phú. Giống như nhiều người khác, Thiel dường như chuẩn bị mọi việc đâu vào đấy”. Một trong những cuốn sách yêu thích của tỷ phú V.C. là The Sovereign Individual năm 1997, khuyến khích giới tinh hoa tự giải thoát khỏi quốc tịch thông qua việc lấy quốc tịch nước ngoài. Đã có một làn sóng phản đối công chúng ở New Zealand vào năm 2017 khi tiết lộ rằng Thiel đã làm điều đó sáu năm trước: Ông đã tuyên thệ trung thành với New Zealand từ cách xa 6.700 dặm, ở Santa Monica, California, sau khi chỉ ở đất nước này 12 ngày (thay vì 1.350 ngày theo yêu cầu lúc đó) ở quốc gia này, trên cơ sở ông đồng ý đầu tư vào các công ty khởi nghiệp của Kiwi.
Thay đổi chính sách bất động sản và thách thức cho người mua nước ngoài
Theo một số cách, vụ bê bối trả tiền để có hộ chiếu đã mở đường cho lệnh cấm của New Zealand đối với việc sở hữu bất động sản nhà ở của người nước ngoài, có hiệu lực vào năm 2018. Chính phủ lúc bấy giờ, trong đó Stuart Nash là một thành viên, ước tính khoảng 10% lượng nhà ở đang được quảng bá cho người mua nước ngoài giàu có với giá tăng cao, thực tế là trao cho người bán khoản lợi nhuận miễn thuế (đất nước này không có thuế lãi vốn) và đẩy người dân New Zealand ra khỏi thị trường. “Giá nhà ở tăng với tốc độ khiến những người Kiwi làm việc chăm chỉ không thể mua được nhà,” – Stuart Nash chia sẻ.
Nhưng các nhà chức trách đã nhận ra rằng lệnh cấm có thể đã đi quá xa. “Về cơ bản, nó đã gửi một thông điệp đến thế giới rằng chúng tôi đã đóng cửa đối với đầu tư nước ngoài,” – Suzie Wigglesworth, giám đốc quốc gia các dự án tại Bayleys, lưu ý. New Zealand vẫn cần vốn nước ngoài – và vẫn tiếp tục cần: Nền kinh tế của nước này gần đây đã thoát khỏi cuộc suy thoái tồi tệ nhất ngoài Covid kể từ năm 1991.
Trong khi những thay đổi đối với các quy định về thị thực vàng đã giúp việc cư trú hợp pháp dễ dàng hơn, thì việc mua một bất động sản để lưu trú vẫn là một trở ngại. Các ứng viên A.I.P. thành công không tự động có được quyền sở hữu nhà. Để mua bất động sản nhà ở, bạn cần phải sống ở New Zealand ít nhất 12 tháng qua, có mặt thực tế ở đó không dưới 183 ngày trong khoảng thời gian đó, là cư dân đóng thuế của New Zealand và có thị thực loại cư trú, chẳng hạn như A.I.P.. Hoặc một nhà đầu tư có thể mua nhà trong năm đầu tiên, miễn là họ nhận được sự đồng ý theo lộ trình One Home to Live In của Đạo luật Đầu tư nước ngoài năm 2005, trong đó xem xét liệu người giữ thị thực có cam kết cư trú ở New Zealand hay không, cùng với các yếu tố khác.
“Cần phải mở cửa để mọi người có thể mua một ngôi nhà nghỉ dưỡng giúp họ đến đây và tận hưởng nó,” – Harris từ Sotheby’s chia sẻ. Vào tháng 5, khi được hỏi trong một cuộc phỏng vấn trên đài phát thanh về căn penthouse chưa bán trị giá 17 triệu NZD (khoảng 10,2 triệu USD) của Bayleys ở trung tâm Auckland, phó thủ tướng lúc đó – Winston Peters – đã thừa nhận rằng chính phủ sẽ nới lỏng các hạn chế đối với người mua nước ngoài “rất sớm”.
Giải pháp và tầm nhìn cho thị trường nhà ở
Greener Pastures’ Dom Jones tin rằng “chính sách hợp lý” sẽ quy định một giá trị nhà tối thiểu đáng kể dành cho người nước ngoài để người dân New Zealand bình thường vẫn có thể mua được. Ông lưu ý rằng năm 2024, có khoảng 27.000 người đến nước này nhiều hơn số người rời đi, giảm khoảng 100.000 so với năm trước. “Cuối cùng, thách thức về lượng nhà ở không lớn,” – Jones cho biết. Ông và những người khác kỳ vọng chính phủ sẽ thực hiện các hạn chế đối với việc mua bất động sản dưới 5 triệu đến 6 triệu NZD (khoảng 3 triệu đến 3,6 triệu USD). “Khi đó bạn sẽ không cạnh tranh với những người mua nhà lần đầu,” – Stuart Nash nói. “Mà bạn sẽ cạnh tranh với những người trúng số”.
Tuy nhiên, Nash không muốn áp dụng mức giá sàn vô tình làm giảm sự quan tâm của nhà đầu tư ở một số khu vực nhất định. Nơi ông sống ở Napier có những vườn cây ăn quả, vườn nho và rất nhiều ánh nắng mặt trời, nhưng lại có rất ít căn nhà giá trị hàng triệu đô la. Nash nhấn mạnh rằng những viễn cảnh mơ mộng về New Zealand thực sự chính xác. Cảnh quan ngoạn mục hiện hữu khắp nơi. Cảnh sát không mang súng. Người dân thân thiện. Và số lượng cừu còn nhiều hơn cả người. “Bạn có thể chơi golf vào buổi sáng và trượt tuyết vào buổi chiều”, – ông nói. “Đó là thực tế, chứ không phải viễn cảnh viển vông nào đó.”
