Năm 2016, đôi tay tôi run lên khi đặt đơn hàng trị giá 800 USD trên eBay cho một chiếc polo coat lông lạc đà vintage của Ralph Lauren. Đó là kết quả sau một tháng tìm kiếm miệt mài và cũng là số tiền lớn nhất tôi từng chi cho một món đồ thời trang vào thời điểm ấy, khi tôi mới 25 tuổi và đang chập chững bước vào nghề viết tự do.
Mười năm sau, khoản chi từng khiến tôi đắn đo lại trở thành món hời. Chiếc áo khoác nam được sản xuất tại Ý cho thương hiệu bởi Corneliani (nhà sản xuất trang phục nam danh tiếng trong thập niên 2000 và đầu những năm 2010) hiện được rao bán trên thị trường thứ cấp với giá từ 1.500 USD trở lên. Một số chiếc thậm chí tiệm cận mức 2.498 USD, tương đương giá của phiên bản mới.
Trong vài năm trở lại đây, Ralph Lauren “vintage” đã trở thành mặt hàng “nóng”, phản ánh xu hướng quần áo, trang sức và đồng hồ đã qua sử dụng ngày càng được đánh giá cao nhờ nguồn gốc và chất lượng chế tác. Sự kỳ thị từng gắn với đồ secondhand gần như đã biến mất hoàn toàn. Ở một số cộng đồng, nó thậm chí còn được xem như sự xa xỉ. Với những người kinh doanh trong lĩnh vực này, lý do rất rõ ràng.
Giá trị của sự hiếm có
“Từ khóa ở đây là sự hiếm có,” Laird Mackintosh, chủ showroom đồ vintage Thoroughbred New York, chuyên kinh doanh đồ may đo Ralph Lauren, cho biết. Theo ông, nhiều thương hiệu từng gắn với khái niệm xa xỉ và khó tiếp cận nay đã trở nên phổ biến hơn khi được “dân chủ hóa” trên thị trường toàn cầu, khiến cảm giác độc bản dần biến mất. “Khách tìm đến tôi vì họ muốn một thứ độc đáo, hiếm hoi và không ai khác sở hữu. Đó chính là ý nghĩa của món đồ vintage ngày nay.”
Thực tế, bất kỳ ai cũng có thể bước vào cửa hàng của Louis Vuitton tại Lima, Boston hay Bangkok để mua cùng một chiếc túi. Nhưng một chiếc áo khoác tweed Polo từ cuối thập niên 1970 với túi bellows oversize – như món đồ tôi tìm thấy tại Thoroughbred – gần như độc nhất.
Trải nghiệm mua sắm đồ vintage như khách VIP
Những vị khách ghé thăm Thoroughbred được tận hưởng trải nghiệm gần như VIP. Showroom nằm trong một trường Công giáo cũ và chỉ mở cửa theo lịch hẹn. Không gian được bài trí bằng đồ cổ và tác phẩm nghệ thuật, gợi nhớ đến một phiên bản thu nhỏ của Rhinelander Mansion. Mackintosh dành trọn sự chú ý cho từng vị khách, mời nước hoặc espresso ngay khi họ bước vào. Dĩ nhiên được phục vụ trong bộ tách từ bộ sưu tập gia dụng năm 1984 của Ralph Lauren.
Trải nghiệm này khác xa việc lục lọi trong những kệ đồ cũ kỹ tại các cửa hàng đồ từ thiện, và mức giá cũng phản ánh điều đó: áo sport coat dao động từ 500 USD đến 950 USD, trong khi polo coat thường vượt mốc 1.000 USD.
Thị trường sưu tầm toàn cầu
Mackintosh không phải người duy nhất mang đến cách tiếp cận tinh tế hơn cho thị trường đồ vintage của các thương hiệu. Tại Tokyo, những nhà sưu tầm có thể tìm thấy những tuyển chọn kỹ lưỡng tại các boutique như Nineteen Eighty Five JP, Reflex hay Safari. Trong khi đó, Brooklyn cũng có những điểm đến riêng. Chương trình True Vintage của Front General Store bao gồm các thiết kế Ralph Lauren cho cả nam và nữ từ thập niên 1970 trở về trước. Cách đó không xa là Crowley Vintage & Antiques, nơi chủ cửa hàng Sean Crowley lưu trữ hơn 5.000 món đồ Ralph Lauren trong các kho và showroom mang dáng dấp bảo tàng tại Dumbo.
Trước khi mở cửa hàng riêng vào năm 2015, Crowley từng làm việc 11 năm tại Ralph Lauren từ lĩnh vực bán lẻ rồi chuyển sang thiết kế. Theo ông, sự bùng nổ của thị trường vintage trong thập kỷ qua đến từ sự phát triển của các nền tảng mua bán trực tuyến, sự đánh giá cao đối với chất lượng của trang phục cũ và việc mặc đồ đã qua sử dụng không còn bị kỳ thị. “Tôi thậm chí không nghĩ rằng sự kỳ thị đó còn tồn tại,” ông nói. “Việc mua đồ đã qua sử dụng, từ quần áo đến nội thất, đã trở nên quá phổ biến.”
Khi văn hóa đại chúng thổi bùng cơn sốt
Vốn là địa chỉ quen thuộc của những ngôi sao như A$AP Rocky, Rihanna và Drake, cửa hàng Metropolis Vintage ở Manhattan là nơi lưu trữ di sản Ralph Lauren. Metropolis Vintage có cả một khu vực riêng dành cho Polo, tập trung vào sportswear từ thập niên 1990 và 2000, gợi nhớ mô hình “shop-within-a-shop” mà chính Ralph Lauren từng tiên phong tại Bloomingdale’s năm 1969.
Chủ cửa hàng Richard Colligan cho rằng sự bùng nổ này xuất phát từ nhiều yếu tố, từ sự mệt mỏi với streetwear đến làn sóng hoài niệm preppy trên TikTok thông qua các xu hướng như “old money aesthetic” hay “Ralph Lauren Christmas”. Theo ông, khách hàng trẻ nhìn những món đồ này dưới góc độ hoàn toàn khác. “Đó là thứ phản ánh khoảng 20 năm trước, và họ cảm thấy hoài niệm về thời kỳ đó. Vintage thường vận hành theo cách như vậy.”
Cộng đồng ’Lo Heads và những món đồ huyền thoại
Giá trị của những món đồ sưu tầm hiện đang tăng vọt. Các mẫu áo len Polo Bear—một trong những thiết kế được săn đón nhất của thương hiệu—nay có thể đạt giá từ 600 USD đến hơn 1.000 USD. Một chiếc áo phao “Suicide Skier” từ bộ sưu tập năm 1992, trong tình trạng hoàn hảo, gần đây được bán với giá khoảng 2.000 USD.
Biệt danh của chiếc áo khoác này bắt nguồn từ một tiểu văn hóa đặt giá trị cao cho các bộ sưu tập Polo từ rất lâu trước khi vintage trở thành xu hướng. Được gọi là ’Lo Heads hoặc ’Lo Lifes, cộng đồng này hình thành tại Brooklyn đầu thập niên 1990, thu hút những người trẻ xem phong cách sống Ralph Lauren như biểu tượng khát vọng. Họ diện những bộ sportswear rực rỡ và nhiều logo từ các bộ sưu tập như Stadium năm 1992 hay Snow Beach năm 1993 (dòng sản phẩm sau này được rapper Raekwon mặc trong video ca khúc Can It Be All So Simple.)
Ngày nay, cộng đồng ’Lo Heads vẫn tồn tại, chủ yếu tập trung vào nhóm sưu tầm nhỏ, giao dịch những món đồ hiếm trên không gian mạng. Một chiếc mũ từ bộ sưu tập Stadium nguyên bản có thể đạt giá khoảng 2.000 USD, đơn giản vì rất ít chiếc còn tồn tại đến hiện nay.
Khi chính Ralph Lauren tham gia thị trường vintage
Bản thân Ralph Lauren cũng đã nhận thấy sức hút này. Mùa thu năm 2024, hãng ra mắt chương trình resale riêng, cung cấp những món vintage được thu thập, xác thực và phục chế bởi đội ngũ chuyên gia nội bộ. Các sản phẩm được phát hành theo dạng “drop” với các chủ đề như Polo Ski, Madras hay The Polo Bear. Chúng được niêm yết trực tuyến với thông tin chi tiết về kích thước, tình trạng sử dụng và mức giá tương xứng. Một chiếc áo len Polo Bear cotton–linen cỡ XL từ năm 1992 có giá 1.295 USD, trong khi áo khoác P Racing cùng năm được niêm yết ở mức 2.095 USD.
Thực tế, việc pha trộn giữa cũ và mới không phải điều xa lạ với Ralph Lauren. Thương hiệu đã theo đuổi triết lý này từ lâu, đặc biệt kể từ khi ra mắt dòng RRL (Double RL) năm 1993. Bên cạnh các thiết kế mới lấy cảm hứng từ workwear, military hay phong cách Western cổ điển, các boutique RRL còn bán quần jeans Levi’s, áo khoác da, trang sức bản địa Mỹ và nhẫn signet quân đội – một cách tiếp cận tiên phong khi kết hợp đồ vintage với thời trang designer.
Phong cách sống mang tên Ralph Lauren
Quần áo, trang sức, và đồ nội thất phản ánh tham vọng lâu dài của Ralph Lauren trong việc định hình một phong cách sống toàn diện, không chỉ đơn thuần là cách ăn mặc. Như nhiều bước đi tiên phong khác của thương hiệu – từ cửa hàng độc lập đến các dự án trong ngành dịch vụ – Ralph Lauren luôn biết cách đón đầu thị trường.
Theo Mackintosh, đây là thời kỳ rực rỡ cho mọi thứ liên quan đến chất lượng và vintage. Ông cho biết những vị khách sở hữu một chiếc đồng hồ cổ của Cartier hay Rolex cũng thường ghé cửa hàng tìm kiếm Ralph Lauren vintage, rồi bước ra ngoài và lái đi trên một chiếc Land Rover Range Rover đời cũ tuyệt đẹp. Đó là một hệ thẩm mỹ nhất quán, áp dụng cho toàn bộ phong cách sống.
Có nhiều cách gọi cho cảm quan thẩm mỹ đang thúc đẩy làn sóng vintage ngày nay: heritage, old-world hay antique. Nhưng có lẽ chỉ một cụm từ diễn tả trọn vẹn nhất “Very Ralph.”
