Nếu phải gọi tên quốc gia hạnh phúc nhất thế giới, câu trả lời hẳn là Bhutan – nơi chỉ số hạnh phúc quốc gia (GNH) còn quan trọng hơn GDP. Giữa những rừng thông phủ mây và những tu viện nép mình bên triền núi, vương quốc này là đất nước duy nhất đạt mức phát thải carbon âm, minh chứng rằng hạnh phúc không chỉ đến từ kinh tế, mà còn từ sự hoà hợp với thiên nhiên.
Ở đây, hạnh phúc được định nghĩa bằng những khu rừng nguyên sinh chiếm 70% diện tích, bằng những dòng suối trong veo và bầu không khí chưa từng nhuốm khói bụi. Bhutan giống như một thước phim đẹp về sự cân bằng giữa phát triển và gìn giữ, truyền cảm hứng cho du lịch bền vững ở khắp nơi – trong đó có Việt Nam, mảnh đất cũng đang tìm cách viết nên câu chuyện riêng giữa thiên nhiên kỳ vĩ.
Khi bền vững là chuẩn mực mới của du lịch xa xỉ
Theo báo cáo Virtuoso 2025, 68% du khách hạng sang cho rằng những biến chuyển toàn cầu đã thôi thúc họ du lịch có trách nhiệm hơn, và 62% tin rằng du lịch bền vững khiến trải nghiệm thêm ý nghĩa. Còn theo Khảo sát The Intentional Traveler do The Luxury Group (Marriott International) công bố tháng 7/2025, 91% du khách siêu giàu khẳng định các thực hành thân thiện môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến lựa chọn của họ. Bền vững, vì thế, đã trở thành chuẩn mực mới của du lịch xa xỉ.
Trong bức tranh du lịch bền vững châu Á, nhiều điểm đến đã trở thành hình mẫu: Bhutan với chiến lược “giá trị cao, số lượng thấp”; Bali áp dụng phí du lịch để tái đầu tư cho hạ tầng và bảo tồn; Maldives dẫn đầu với năng lượng tái tạo. Còn Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển mình, với các sáng kiến bền vững từ khối khách sạn cao cấp, cho thấy nỗ lực bắt nhịp xu thế khu vực.
Tính bản địa – linh hồn của du lịch cao cấp
Du khách cao cấp ngày nay đang tìm kiếm nhiều hơn một kỳ nghỉ – đó là hành trình vừa nuôi dưỡng văn hóa, vừa để lại dấu ấn tích cực cho thiên nhiên và cộng đồng.
Với thiên nhiên trù phú trải dài từ núi non hùng vĩ, bờ biển nhiệt đới đến miền sông nước hữu tình và 15 di sản UNESCO, Việt Nam hoàn toàn có thể đáp ứng kỳ vọng này. Từ Topas Ecolodge trên đỉnh núi Sapa, nơi National Geographic gọi là “một trong 21 nơi đáng đến nhất thế giới”; Zannier Hotels Bãi San Hô, nơi 98 căn villa lấy cảm hứng từ làng chài miền Trung; hay Amanoi, khu nghỉ dưỡng hạng sang được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới – tất cả đều cho thấy rằng, bản địa không chỉ là bối cảnh, mà chính là linh hồn làm nên giá trị của du lịch cao cấp.
Ở Sapa, Topas Ecolodge sử dụng tới 98% nhân sự là người dân tộc thiểu số và đưa du khách đến các bản làng để trải nghiệm giá trị văn hóa bản địa, đồng thời ưu tiên tái chế, thu mua nông sản địa phương và duy trì vườn hữu cơ. “Chúng tôi không định vị mình là resort hạng sang, mà là khu nghỉ dưỡng sinh thái mang đến trải nghiệm chân thực: gắn kết thiên nhiên và văn hóa” – bà Hiền Nguyễn, Quản lý Marketing, chia sẻ cùng Robb Report Việt Nam.
Trong khi đó, Zannier Bãi San Hô nỗ lực “giữ mọi thứ gần gũi và bản địa nhất có thể”: từ kiến trúc gợi nhắc nhà ở của ngư dân, nhà dài Ê Đê, nhà Chăm, đến ẩm thực đậm hồn quê. Khách lưu trú còn có thể tham gia làm bánh tráng, thu hoạch muối, đan giỏ hay dùng bữa trên nhà bè ngư dân.
“Văn hóa bản địa không chỉ là phong tục, tập quán, mà còn là tri thức dân gian và cảm thức nơi chốn,” – bà Joy Arpornrat Kuekthong, Tổng Quản lý Amanoi, chia sẻ. Ẩn mình giữa miền đất nắng gió Ninh Thuận, khu nghỉ dưỡng đưa du khách đến với kho tàng di sản văn hóa Chăm qua trải nghiệm thực hành: từ nghệ thuật gốm không dùng bàn xoay, tới hành trình khám phá tháp Po Klong Garai thế kỷ 12–13, biểu tượng giao thoa Hindu – Hồi giáo, hay nghi lễ chúc phúc Chăm dưới bầu trời đầy sao.
Bảo tồn môi trường – thách thức mong manh
Du lịch bền vững cũng đồng nghĩa với những thách thức lớn. Với ông Alain Bachmann, Tổng Quản lý Zannier Hotels Bãi San Hô, cốt lõi nằm ở ý thức cá nhân: “Phát triển bền vững bắt đầu từ khát khao bảo vệ môi trường của mỗi người. Ai cũng có thể tạo nên khác biệt trong thế giới của chính mình.” Ở một góc nhìn khác, bà Joy khẳng định lợi thế của phân khúc hạng sang: “Các khu nghỉ dưỡng xa xỉ thường có nguồn lực tài chính để đầu tư dài hạn, từ hệ thống quản lý rác thải hiện đại đến các dự án bảo tồn.” Với du lịch hạng sang, đó vừa là đặc quyền, vừa là trách nhiệm.
Dù vậy, thúc đẩy du lịch song hành cùng bền vững luôn đòi hỏi một sự cân bằng “mong manh” giữa con người và thiên nhiên. Từ năm 2018, Six Senses Côn Đảo đã đồng hành cùng Vườn quốc gia để bảo tồn hơn 2.000 tổ rùa biển, đưa hơn 150.000 rùa con về với đại dương.
Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đang khiến mực nước biển dâng, đe dọa bãi đẻ trứng; trong khi lượng khách quốc tế đến Việt Nam dự kiến đạt 17–18 triệu lượt năm 2024 (theo Tổng cục Du lịch) cũng tạo thêm áp lực hạ tầng. Ngày 19/3/2025, Côn Đảo buộc phải tạm ngừng đón khách tại Bãi Ông Câu để bảo vệ khu vực sinh sản của rùa. Như vậy, nếu không có những giải pháp nghiêm túc và chiến lược dài hạn, Việt Nam có thể đánh mất lợi thế cạnh tranh trong tương lai gần.
Xa xỉ đương đại & bền vững
Theo UNWTO, thị trường du lịch bền vững toàn cầu dự kiến tăng trưởng 9,7% mỗi năm, đạt 1.040 tỷ USD vào năm 2030. Nhưng để biến tiềm năng thành giá trị, Việt Nam cần một chiến lược dài hạn. Bởi xa xỉ trong tương lai sẽ không còn là những resort dát vàng, mà là những nơi gìn giữ vẻ đẹp nguyên sơ và mang đến trải nghiệm chữa lành cho du khách.
Nếu Bhutan chứng minh hạnh phúc quốc gia có thể xây dựng trên nền tảng bền vững, thì Việt Nam cũng có thể khẳng định: du lịch cao cấp không nằm ở phô trương vật chất, mà ở khả năng bảo tồn và sẻ chia. Bền vững đã trở thành “ngôn ngữ mới của xa xỉ”, nơi mỗi khu nghỉ dưỡng không chỉ phục vụ du khách, mà còn gìn giữ môi trường, nâng niu văn hóa, và viết tiếp câu chuyện hạnh phúc cho thế hệ mai sau.
