Có những thành phố khiến người ta choáng ngợp, và cũng có những nơi âm thầm ngân vang bằng chính linh hồn của mình. Kỳ lạ thay, thành phố Jodhpur, thuộc bang Rajasthan của Ấn Độ, lại hội tụ cả hai.
Dưới nắng sa mạc, những mái nhà sơn chàm tỏa sáng rực rỡ, trong khi nhịp điệu hàng thế kỷ vẫn vang vọng từ các pháo đài cổ kính và những con hẻm uốn lượn của khu phố cổ. Mỗi tháng Mười, thành phố này lại khoác lên mình một diện mạo khác, khi âm nhạc và văn hóa cùng hòa nhịp, biến Jodhpur thành sân khấu cho một trong những sự kiện nghệ thuật giàu cảm xúc nhất Ấn Độ. Tại đó, ánh trăng dường như tỏa sáng rực rỡ hơn bất kỳ đâu.
Trên cao nhìn xuống khu phố cổ, pháo đài Mehrangarh sừng sững với những bức tường hứng ánh bình minh, lung linh sắc vàng như kim loại được đánh bóng. Công trình thế kỷ XV này không chỉ là biểu tượng quyền lực, mà còn là trái tim văn hóa của thành phố. Chính trong những sân trong cổ kính của pháo đài, lễ hội Jodhpur RIFF diễn ra mỗi năm dưới sự bảo trợ của Maharaja Gaj Singh II, trong khi Mick Jagger giữ vai trò nhà bảo trợ quốc tế.
Bước sang năm thứ 18, Jodhpur RIFF đã trở thành một lễ hội tôn vinh âm nhạc cội nguồn – nơi những thanh âm mộc mạc, vượt thời gian mang theo câu chuyện của cả cộng đồng. Từ giai điệu sâu lắng của các nghệ sĩ Manganiyar và Langa vùng Rajasthan đến jazz, flamenco hay Celtic đến từ khắp thế giới, lễ hội trở thành một cuộc đối thoại sống động giữa truyền thống cổ xưa và sự biểu đạt đương đại. Không khí nơi đây vừa thân mật vừa đầy năng lượng sáng tạo, như thể quá khứ và hiện tại cùng cất tiếng trong một bản hòa ca chung.
Năm nay, hơn 290 nghệ sĩ từ nhiều quốc gia, bao gồm Bhutan, Thụy Sĩ và Colombia, đã góp mặt tại sự kiện. Khi bình minh ló rạng, những khúc raga trầm bổng vang lên tại Jaswant Thada – đài tưởng niệm cẩm thạch trắng với các hoa văn chạm khắc tinh xảo. Đến tối, ánh đèn và âm nhạc lan tỏa trong sân Zenana của pháo đài, dưới bầu trời trăng tròn rực rỡ nhất miền bắc Ấn Độ. Khung cảnh ấy mang đến cảm giác gần như siêu thực, khi lịch sử, thiên nhiên và nghệ thuật hòa quyện thành một trải nghiệm khó quên.
Điểm nhấn của mùa lễ hội năm nay là Inayat – màn đối thoại đầy mê hoặc giữa múa dân gian và nhạc cổ điển Ấn Độ. Nữ nghệ sĩ Kathak thế hệ thứ ba Tarini Tripathi chia sẻ rằng sự hợp tác với SAZ Trio “bắt đầu như một cuộc trò chuyện ngẫu hứng, rồi dần trở thành hành trình khám phá những tác phẩm truyền thống của cộng đồng Langa”. Khoảnh khắc ấy cho thấy âm nhạc không chỉ là nghệ thuật biểu diễn, mà còn là chiếc cầu nối các thế hệ và nền văn hóa.
Chính vì vậy, Jodhpur RIFF đã được UNESCO công nhận là “Nền tảng cộng đồng sáng tạo và phát triển bền vững”, nơi truyền thống âm nhạc được gìn giữ và tiếp tục sống trong đời sống hiện đại. Lễ hội không chỉ mang lại trải nghiệm nghệ thuật cho du khách mà còn góp phần bảo tồn những di sản văn hóa phi vật thể của vùng sa mạc Rajasthan.
Ngay dưới chân pháo đài, trong khu thành cổ có tường bao, là nơi tọa lạc của tuyệt tác RAAS Jodhpur kết hợp giữa đá sa thạch và ánh sáng. Từng là dinh thự của một quý tộc thế kỷ XVIII, nơi đây đã được tái sinh thành khách sạn boutique tôn vinh trọn vẹn di sản vốn có của chính nó.
Hai anh em người Jodhpur, Nikhilendra và Dhananjaya Singh, đã khôi phục công trình lịch sử này bằng kỹ nghệ thủ công truyền thống, đá sa thạch hồng và những tấm jaali chạm khắc tinh xảo – loại màn đá đục lỗ giúp ánh sáng sa mạc lọc qua như những ô lưới vàng. Nikhilendra chia sẻ: “Nhiều vị khách nói rằng được thức dậy trên giường, bên người thân yêu, với khung cảnh trước mắt là một trải nghiệm vô cùng đặc biệt.” Quả thật, bước vào sân trong của RAAS Jodhpur, Mehrangarh hiện lên đầy vẻ uy nghiêm, như thể pháo đài đang lặng lẽ canh giữ cả thành phố. Nhà hàng Darikhana, từng là không gian sinh hoạt cộng đồng của dân làng, nay trở thành một trong những địa điểm ẩm thực quyến rũ nhất thành phố. Thực đơn tôn vinh nguyên liệu địa phương được thu hoạch trong bán kính khoảng 30 km, phản ánh rõ cam kết phát triển bền vững của RAAS Jodhpur.
Khách sạn boutique sở hữu 40 phòng. Tác giả bài viết chọn lưu trú tại duplex suite với tầm nhìn ngoạn mục hướng về pháo đài, nhưng những ai yêu lịch sử có thể chọn các phòng heritage để cảm nhận bầu không khí của dinh thự quý tộc thế kỷ XVIII. Đội ngũ nhân viên tại RAAS luôn chu đáo và ấm áp, thể hiện trọn vẹn tinh thần hiếu khách đặc trưng của Ấn Độ.
Chỉ vài bước chân từ khách sạn là Toorji Ka Jhalra – một trong những địa danh được yêu thích nhất tại Jodhpur. Được xây dựng năm 1740, giếng bậc thang sâu gần 300 feet này từng là nguồn nước quan trọng và cũng là trung tâm sinh hoạt cộng đồng của vùng đô thị sa mạc. Sau quá trình trùng tu tỉ mỉ bởi RAAS và JDH Foundation, công trình nay đã hồi sinh trong diện mạo rực rỡ. Làn nước mát lại vang lên tiếng cười của trẻ nhỏ, du khách thong thả dừng chân trên những bậc đá cổ, trong khi người dân địa phương chuyện trò dưới các vòm mái nhuốm màu thời gian.
Không gian ấy gợi cảm giác bình yên hiếm có, như thể nhịp sống hiện đại tạm lùi lại để nhường chỗ cho những ký ức của thành phố. Với những du khách đang tìm kiếm trải nghiệm hoàng gia đích thực, cùng sự hội tụ của văn hóa, lịch sử và lòng hiếu khách, thành phố cổ Jodhpur chắc chắn là điểm đến không thể bỏ lỡ.
