Ông từng nói rằng ‘thiết kế nên trở thành vô hình’. Trong khi đó, bất động sản vốn là thứ hữu hình và bền vững theo thời gian. Vậy ông đang tạo ra điều gì – một công trình để trường tồn, hay một không gian lặng lẽ hòa vào đời sống?
Khi sinh ra, mỗi chúng ta đều bước vào một khế ước vô hình với nền văn minh và với chính bản năng loài người của mình. Mỗi cá thể có thể chọn cho mình một cách thực hiện khác nhau, còn lựa chọn của tôi là dành cuộc đời mình để phục vụ cộng đồng. Tôi không thể cứu sống ai – đáng tiếc là vậy – nhưng tôi cố gắng hết sức để giúp con người sống tốt hơn. Mỗi khi có một ý tưởng, hoặc ai đó đề xuất một dự án, điều đầu tiên tôi tự hỏi một cách thành thật là: liệu nó có thực sự phục vụ và mang lại lợi ích cho chúng ta – cho con người – hay không. Nếu câu trả lời là có, thì nó phải được thực hiện với trí tuệ và sự khiêm nhường cao nhất. Điều đó có nghĩa là tạo ra một sản phẩm hay một không gian có tầm nhìn, trung thực, vượt thời gian, tiện dụng, tiết kiệm, thân thiện với môi trường và bền vững nhất có thể. Bởi vì ngày nay, giá trị quan trọng nhất chính là: sự trường tồn, di sản và giá trị kế thừa.
Nếu một ngôi nhà được thiết kế đến mức sự hiện diện của nó gần như không còn được cảm nhận, thì đó là thành công tối thượng của thiết kế hay một thất bại âm thầm?
Càng nặng về vật chất, con người lại càng vơi đi phần nhân bản. Khi nói đến kiến trúc, người ta thường mặc nhiên nghĩ đến vật chất, nhưng điều thực sự cần được đặt lên bàn là con người. Con người phải là trung tâm của mọi thứ.
“Khi nói đến kiến trúc, người ta thường mặc nhiên nghĩ đến vật chất, nhưng điều thực sự cần được đặt lên bàn là con người.”
Điều đó đòi hỏi một cách tiếp cận tối giản với vật chất, để dành chỗ cho sự thấu cảm và tình yêu hiện diện nhiều nhất có thể. Khởi nguyên, thiết kế ra đời chỉ để làm cho những nhu cầu thiết yếu bớt thô ráp, bớt xấu xí và dễ được chấp nhận hơn – như Raymond Loewy từng viết trong Never Leave Well Enough Alone. Nhưng khi thời đại sản xuất hàng loạt bùng nổ, thị trường lại bị lấp đầy bởi những sản phẩm tuy có chất lượng tốt, nhưng vừa thiếu thẩm mỹ, vừa đắt đỏ. Nhưng may mắn là thời kỳ đó đã qua. Tương lai thuộc về những gì “phi vật chất hóa” – nơi ít vật chất hơn, nhưng nhiều trí tuệ và tính nhân văn hơn.
Vì vậy, tôi hình dung ngôi nhà của tương lai như một không gian được lược bỏ đến tận cùng – một “bong bóng” trung tính, trống rỗng. Những vật thể mà chúng ta đang buộc phải sở hữu và mang theo bên mình rồi sẽ dần biến mất. Ngôi nhà có thể trống, nhưng lại chứa đựng mọi khả năng kỹ thuật để khơi gợi sáng tạo và cảm xúc. Trong không gian ấy, chúng ta có thể tự kiến tạo lại chính “ngôi nhà” của mình, hết lần này đến lần khác, nếu muốn.
Và sau cùng, điều còn lại thiết yếu nhất sẽ chỉ là những cử chỉ rất giản dị: chăm một bụi hồng, hay quây quần bên bếp lửa.
Ở những thị trường như Việt Nam, xa xỉ thường đồng nghĩa với “nhiều hơn” – nhiều không gian hơn, nhiều vật liệu hơn, nhiều tuyên ngôn hơn. Ông có tin rằng tương lai của xa xỉ sẽ nằm ở việc lược bỏ thay vì thêm vào?
Có nhiều cách để định nghĩa sự xa xỉ. Có một kiểu bắt nguồn từ nhu cầu phô bày sự giàu có vượt trội hơn người khác, như một cách để lấn át họ – và đó là điều tôi thực sự không thích. Kiểu còn lại, mà tôi gọi là “sự hài hòa” hơn là xa xỉ, được định hình bởi trí tuệ và sự chính trực trong kiến trúc. Nó thể hiện qua một cách tiếp cận tối giản, tạo nên những không gian vượt thời gian, có khả năng tồn tại bền vững cả về mặt cấu trúc lẫn giá trị văn hóa. Chính vì vậy, tôi không tin vào các xu hướng hay việc sử dụng những vật liệu thừa thãi. Thay vào đó, tôi lựa chọn những vật liệu địa phương, phù hợp và bền bỉ nhất – những vật liệu có thể tự đứng vững, không cần che giấu hay phủ lên bởi bất kỳ lớp vỏ nào khác. Và tôi tin chắc rằng, tại Việt Nam cũng có một “bộ lạc văn hóa” đang đồng điệu với triết lý này.
Ông từng nói mình không tin vào quyền sở hữu. Vậy ông dung hòa triết lý đó như thế nào với bất động sản – một lĩnh vực được xây dựng trên khái niệm sở hữu?
Tôi nghĩ rằng về lâu dài, khái niệm sở hữu sẽ trở nên lỗi thời. Chúng ta đã có quá nhiều thứ, và thế giới này không thể tiếp tục gánh chịu một mức tiêu thụ ngày càng gia tăng như hiện nay. Ngay từ bây giờ, chúng ta đã chứng kiến xu hướng sử dụng đồ secondhand và tái chế trong ngành thời trang.
Xu hướng ấy sẽ không dừng lại ở thời trang, mà sẽ lan sang nhiều lĩnh vực khác – nơi việc thuê và chia sẻ dần thay thế cho khái niệm sở hữu. Chỉ là, mỗi người sẽ bước vào sự chuyển dịch đó theo một nhịp riêng.
Nhiều dự án bất động sản xa xỉ ngày nay mang tính trình diễn rất cao. Ông có nghĩ rằng những không gian đó đôi khi trở thành sân khấu để con người “diễn” một phiên bản thành công của mình?
Thời đại của thẩm mỹ thuần túy trong kiến trúc, ít nhất là ở thời điểm hiện tại, cần được tạm gác lại. Trước đây, kiến trúc vẫn còn giữ được sự trong trẻo và thuần khiết nhất định. Nhưng ngày nay, điều khiến người ta băn khoăn chính là cách thời trang len vào kiến trúc – biến nó thành một công cụ trình diễn, phục vụ cho truyền thông và marketing hơn là giá trị tự thân.
Truyền thông cần những sản phẩm hấp dẫn để tạo ra xu hướng, và con người thì bị nuôi dưỡng bởi chính những xu hướng đó. Khi một kiến trúc sư tạo ra một công trình nổi bật, thế giới lập tức tràn ngập hàng nghìn bản sao – phần lớn có chất lượng kém. Những công trình “hợp mốt” thực chất là những công trình đã lỗi thời. Và rồi, dù vẫn còn tốt, không hư hỏng, chúng vẫn bị phá bỏ chỉ vì không còn “hợp thời” nữa. Chúng trở nên không còn được chấp nhận về mặt văn hóa, chỉ vì không còn nằm trong xu hướng.
Nếu Nhà Estate chỉ để lại một dấu ấn vô hình – không phải hình khối, không phải vật liệu, mà là một cảm giác – ông muốn cư dân mang theo điều gì mỗi ngày?
Con người ngày nay đang tìm kiếm những nơi chốn chân thật và có chủ đích. Tôi tin rằng họ ngày càng khao khát những trải nghiệm có ý nghĩa, cùng một cảm giác phiêu lưu rất riêng. Họ cần được ở cùng nhau, được kết nối, được cảm thấy an toàn và được nâng đỡ. Điều đó đòi hỏi một hình thức hiếu khách tinh tế hơn – nơi mọi chi tiết đều được cân nhắc, mang tính cá nhân và có chiều sâu.
Từ đó, tôi hình dung Nhà Estate như một “ngôi làng”, nơi cộng đồng, sự ấm áp và tính chân thực hòa quyện, tạo nên một cách sống có ý nghĩa, ở đúng quy mô con người – nơi sự thanh lịch và niềm vui hiện hữu một cách tự nhiên. Nó gợi mở nên một “bộ lạc”, nơi sợi dây gắn kết cốt lõi không phải là hình thức, mà là những kết nối rất con người.
Tôi không quan tâm đến việc phô bày hay khiến người ta phải nhìn thấy, mà luôn muốn họ cảm nhận – đặc biệt thông qua những vật liệu như gỗ hay đá, những thứ có khả năng tạo nên một sự gắn kết rất tự nhiên, gần như thẩm thấu, với đất đai. Vai trò của tôi là tạo ra những không gian nơi con người cảm thấy mình thông minh hơn, sống động hơn, sáng tạo hơn – và, tôi hy vọng, biết yêu thương nhiều hơn.
Nhiều dự án cố gắng gây ấn tượng ngay từ cái nhìn đầu tiên. Với Nhà Estate, ông đã chủ động không làm điều gì?
Câu trả lời nằm ở việc bạn định nghĩa “ấn tượng” là gì. Tôi rất vui khi có thể nói rằng với Stéphane Delplancq, Eric và Jean-Marc Merlin – những nhà phát triển dự án – chúng tôi chia sẻ cùng một hệ giá trị, cùng triết lý và đạo đức. Tôi không quan tâm đến kiến trúc chỉ để phục vụ kiến trúc, hay những cử chỉ mang tính tự tôn mà ta thường thấy.
Điều khiến tôi thực sự xúc động là tính nhân văn phía sau một dự án – là cảm xúc, là chiều sâu tình cảm mà nó mang lại. Thế giới chúng ta đang sống bị chi phối bởi đô thị hóa đại trà, sự phi nhân hóa, sự thờ ơ và mất kết nối.
Với Nhà Estate, chúng tôi muốn đi ngược lại tất cả những điều đó. Với Nhà Estate, chúng tôi tạo ra một ngôi làng, nơi con người tìm thấy sự đồng điệu và gắn kết với nhau bằng sự trân trọng cùng những tình cảm chân thành. Có lẽ đây là dự án duy nhất nơi tất cả mọi người đều có chung một tầm nhìn đẹp nhất – nơi không ai phải đứng sau lưng người khác, cố nhìn qua vai để thấy thứ vốn dĩ thuộc về tất cả.
“Với Nhà Estate, chúng tôi kiến tạo một ‘ngôi làng’, nơi con người tìm thấy sự đồng điệu và gắn kết bằng sự trân trọng và tình cảm chân thành.”
Ở một nơi như Hồ Tràm – vùng đất còn tương đối nguyên sơ – trách nhiệm của nhà thiết kế là gì: bảo tồn, biến đổi, hay tái diễn giải?
Cảnh quan Hồ Tràm mang một vẻ đẹp rất riêng và độc nhất, và chính sự nguyên bản, gần như xa xỉ ấy là một trong những nền tảng cốt lõi của Nhà Estate. Tôi hình dung về một nơi chốn được đặt trên nền tảng của sự chân thật – nơi mọi thứ tồn tại với sự trung thực và rõ ràng trong mục đích, và nơi kiến trúc không tách rời, mà trở thành phần tiếp nối tự nhiên của cảnh quan. Ở đó, mọi thứ được định hình thông qua những đối thoại tinh tế giữa đất và nước, giữa ấm áp và ánh sáng, giữa mở và riêng tư, giữa nhẹ nhàng và bền vững. Những biệt thự cùng với khách sạn và câu lạc bộ bãi biển đều hướng ra mặt nước, được thiết kế riêng biệt để hòa vào thiên nhiên, như thể chúng đã luôn thuộc về nơi này.
Nếu phải chọn giữa việc tạo ra một ngôi nhà gây ấn tượng, và một ngôi nhà âm thầm thay đổi cách con người sống – ông sẽ chọn điều nào, và vì sao?
Tôi luôn chọn con người – và đặt họ vào trung tâm của mọi sáng tạo. Nếu thiết kế một ngôi nhà, tôi bắt đầu từ chính những người sẽ sống trong đó, rồi xây dựng mọi thứ xoay quanh họ. Không bao giờ là ngược lại.
